Układ biura i active design

Ergonomia miejsc pracy 345 330 PLGBC Green Building Awards

Ergonomia miejsc pracy

Niezwykle istotnym czynnikiem wpływającym na efektywność i jakość wykonywanych zadań jest dobrze zaprojektowane i ergonomiczne stanowisko pracy. W przypadku pracy biurowej wykonywanej najczęściej w pozycji statycznej siedzącej przed komputerem, najbliższym otoczeniem pracownika jest jego biurko wraz z towarzyszącymi mu innymi meblami biurowymi, akcesoriami i sprzętem komputerowym.

Uważa się, że pomimo mniejszego zużycia energii podczas pracy statycznej wysiłek ten jest bardzo uciążliwy dla organizmu. Wynika to z faktu, że podczas takiego wysiłku w mięśniach zaczynają przeważać procesy beztlenowe skutkujące zmęczeniem i osłabieniem. Ciągłe napięcie mięśni powoduje utrudnienia w przepływie przez nie krwi wraz z tlenem   i  niezbędnymi do prawidłowego funkcjonowania organizmu związkami energetycznymi.

Pozycja siedząca jest najbardziej pożądaną z pozycji roboczych ze względu na najmniejsze zużycie energii przez organizm, najlepszą stabilizację tułowia oraz dobrą koordynację ruchową. Jednakże pomimo tego pozycja ta może prowadzić do licznych dolegliwości, takich jak bóle kręgosłupa, bóle głowy, bóle stawów itp. Poza samą pozycją roboczą na pogorszenie samopoczucia może wpływać także zle oświetlenie miejsca pracy, hałas,  temperatura, zanieczyszczenie powietrza itp.

Aby zmniejszyć do minimum ryzyko występowania nieporządanych dolegliwości należy pamiętać o kilku podstawowych, ale bardzo istotnych kwestiach:

  • Pozycja siedząca charakteryzuje się dużymi siłami działającymi na odcinek lędźwiowy kręgosłupa. Fotel powinien dawać możliwość regulacji w wielu płaszczyznach, pozwalając tym samym na dopasowanie do indywidualnych parametrów użytkownika. Przyjmuje się, że głębokość siedziska powinna być ok. 5 cm mniejsza od długości siedzeniowej, a wysokość ok. 5 cm niższa od wysokości podkolanowej. Siedzisko powinno być odchylone pod kątem 3-6 stopni do tyłu. Odcinek lędźwiowy kręgosłupa powinien być stabilnie podparty na oparciu fotela. Należy wystrzegać się pozycji tzw. „półleżącej”, gdyż skutkuje ona przyjmowaniem bardzo dużych obciążeń przez kręgosłup lędźwiowy.
  • Osoby u których często występują bóle kręgosłupa na odcinku lędźwiowym mogą w łatwy sposób poprawić swoją pozycję siedzącą poprzez stosowanie specjalnych poduszek lędźwiowych lub alternatywnych siedzisk, takich jak siedziska o konstrukcji umożliwiających siedzenie z podparciem kolan, lub przeznaczonych do tego celu piłek rehabilitacyjnych.
  • Przy organizacji przestrzeni pracy na biurku należy pamiętać o tzw. zasięgach stref pracy. Wyróżniamy trzy podstawowe strefy, tj. strefę zasięgu normalnego (ok. 30 cm), zasięgu maksymalnego (ok. 50 cm) oraz zasięgu wymuszonego (ok. 75-100 cm).
  • Optymalne wymiary biurka do pracy z komputerem powinny wynosić 100x75x72cm (szer. x gł. x wys.). Biurko powinno dawać możliwość pracy z łokciami zgiętymi pod kątem prostym, a przestrzeń pod blatem powinna być uwolniona, aby gwarantować możliwość swobodnego ułożenia nóg.
  • Monitor powinien dawać możliwość regulacji kąta nachylenia płaszczyzny ekranu do poziomu, obrotu wokół własnej osi oraz regulacji wysokości. Odległość monitora od oczu powinna wynosić do 50 do 70 lub nawet 90 cm w zależności od jego wielkości. Kąt obserwacji ekranu powinien wynosić 20-50 stopni w dół od linii poziomej prowadzonej na wysokości oczu.
  • Należy zadbać o odpowiednie oświetlenie miejsca pracy. Światło naturalne padające z kierunku prostopadłego do monitora daje największy komfort pracy, pozwalając na uniknięcie efektu olśnienia. W przypadku gdy monitor narażony jest na padanie promieni słonecznych od okien lub fasad zwróconych w stronę inną niż północna należy korzystać z osłon przeciwsłonecznych zarówno w oknie jak i na monitorze w postaci dedykowanych do tego celu nakładek.
  • Należy pamiętać o krótkich przerwach w czasie pracy. Za optymalny czas krótkiej regeneracji uznaje się 5 minut przerwy przypadające na każdą godzinę pracy przy komputerze. Aby dobrze wykorzystać ten czas zaleca się wykonywanie podstawowych ćwiczeń gimnastycznych mających na celu rozluźnienie mięśni. Warto pamiętać również o odpoczynku dla oczu. Ciągła praca opierająca się na śledzeniu informacji na monitorze znajdującym się w bliskiej odległości sprawia, że oczy odzwyczają się od ostrego widzenia na dalszych odległościach. Aby temu zapobiec należy co jakiś czas odrywać wzrok od komputera i patrzeć na obiekty znajdujące się znacznie dalej niż monitor.

Obecnie na rynku dostępnych jest wiele sprzętów biurowych, których producenci zadbali o komfort i ergonomię pracy. Osoby spędzające dużo czasu na pracy przed komputerem mają do wyboru takie rozwiązania jak ergonomiczne klawiatury i myszy, regulowane wielopłaszczyznowo monitory i krzesła, a nawet biurka dające możliwość pracy w pozycji siedzącej i stojącej.

zalety

  • ergonomicznie zaprojektowane miejsce pracy pozwala znacznie zwiększyć wydajność pracy obniżając do minimum występowanie negatywnych skutków w postaci zmęczenia, dekoncentracji, bólu
  • stworzenie odpowiednich warunków na stanowisku pracy wpłynie pozytywnie na zadowolenie i satysfakcję pracownika, co będzie miało pozytywny wpływ na atmosferę pracy i jej wydajność.

wady

Bibliografia

  • Monika Blaszczok, „Ergonomia bezpiecznej i higienicznej pracy”, Gliwice, Wydawnictwo Politechniki Śląskiej, 2018, ISBN 978-83-7880-514-4
  • Państwowa Inspekcja Pracy, https://web.pip.gov.pl/ergonomia/ergonomiczne_st.html
Activity Based Working (ABW) 345 330 PLGBC Green Building Awards

Activity Based Working (ABW)

Activity Based Working (ABW) jest koncepcją elastycznego projektowania biura, która odpowiadając na zachodzące zmiany w środowisku pracy zakłada, że w centrum znajdują się pracownik i jego potrzeby. Celem filozofii ABW jest stworzenie środowiska pracy w pełni dopasowanego do indywidualnego charakteru wykonywanych zadań zespołu.
Fundamentalnym założeniem Acivity Based Working jest tworzenie elastycznej i zróżnicowanej przestrzeni pracy, która pozwoli efektywnie zarządzać zespołem, w pełni wykorzystując potencjał jego członków oraz możliwości komunikacji mobilnej.
Poprawne stworzenie warunków pracy opartych na założeniach ABW, z uwagi na indywidualny charakter wykonywanych przez zespół działań, wymaga poprzedzenia rozważną analizą. Jej celem jest dobranie właściwych rozwiązań funkcjonalnych oraz dostosowanie aranżacji wnętrza biurowego do indywidualnych potrzeb.
Bardzo istotnym jest odpowiednie zbalansowanie proporcji pomiędzy przestrzeniami otwartymi typu open space, wydzielonymi pomieszczeniami i strefami dającymi pracownikom komfortowe warunki do indywidualnego działania w skupieniu, oraz strefami relaksu i rozrywki. Zróżnicowane stanowiska pracy, miejsca zebrań i wypoczynku, a także ich ilość i charakter powinny zostać możliwie jak najbardziej dopasowane do charakteru wykonywanych przez członków zespołu obowiązków.

Współczesne biuro oparte na zasadach i filozofii ABW powinno charakteryzować się takimi strefami jak:

  • Strefy pracy:
    • Klasyczne stanowiska stałej pracy.
    • Stanowiska typu hot-desk przeznaczone dla pracowników, którzy np. wykonują pracę w formie elastycznej, łącząc pracę zdalną z pracą w siedzibie firmy.
    • Komfortowe miejsca sprzyjające zarówno pracy mobilnej jak i towarzyszącym spotkaniom półformalnym, np. wygodne sofy, pufy, fotele czy nawet leżanki.
    • Miejsca ze stanowiskami do pracy w pozycji stojącej lub połączonej z umiarkowaną aktywnością fizyczną (np. bieżnie do chodzenia).
  • Strefy spotkań
    • Klasyczne salki konferencyjne wydzielone przegrodami o wysokiej izolacyjności akustycznej w postaci zarówno pełnych jak i przeszklonych ścian.
    • Strefy dla spotkań o półformalnym charakterze wyposażone w sofy, pufy, fotele, nierzadko zlokalizowane w bezpiecznym sąsiedztwie aneksu kawowego. Strefy te w znacznie mniejszym stopniu odizolowane od ogólnodostępnej przestrzeni biurowej cechuje sposób aranżacji zachęcający do ich odwiedzenia oraz umożliwiający produktywne spędzanie czasu pracy w towarzystwie innych współpracowników. Elementy wyposażenia i designu powinny w subtelny sposób przełamywać oficjalny i formalny charakter wyposażenia pozostałej części biura.
    • Pomieszczenia i sale o całkowicie nieformalnym charakterze umożliwiające chwilowe oderwanie się pracownikom od obowiązków, ale równocześnie pozwalające na twórcze wymiany myśli i wniosków wynikających z przydzielonych im zadań.
  • Strefy relaksu
    • Miejsca przeznaczone do chwilowego odpoczynku od pracy przy biurku, np. sofy, leżanki. Tak umeblowane strefy znajdujące się wśród wyznaczonych stanowisk pracy umożliwiają chwilowy relaks stwarzając jednocześnie okazję do krótkich spotkań mogących skutkować twórczą i kreatywną wymianą myśli
    • Pokoje oraz inne przestrzenie do aktywnego spędzania przerw od pracy. Mogą to być pokoje ze sprzętem do gier, sale do jogi, a także przestrzenie do spacerów w ramach zewnętrznych zielonych tarasów

Decydując się na tworzenie i wydzielanie stref wypoczynku i relaksu należy to robić w tak przemyślany sposób aby przestrzenie te dawały pracownikom możliwość regeneracji przy jednoczesnym utrzymaniu kontroli pracodawcy lub menadżera biura nad wydajnym i efektywnym wykonywaniu przez zespół obowiązkami.

zalety

  • mobilność i elastyczność przestrzeni biurowej pozwala na efektywniejsze zarządzaniem biurem
  • wyposażenie biura w stanowiska typu hot-desk pozwala na niemalże stuprocentowe wykorzystanie wynajmowanej przestrzeni, co ma realne przekłożenie na redukcję kosztów utrzymania i najmu biura (pozwala na zmniejszenie zapotrzebowania na wynajmowaną powierzchnię)
  • strefy wypoczynku oraz miejsca do aktywnego spędzania czasu a także łączenie stanowisk pracy z aktywnością fizyczną pozwalają eliminować zmęczenie i znużenie pracowników, zwiększając jednocześnie wydajność wykonywanej pracy
  • otwarte i elastyczne przestrzenie z licznymi miejscami spotkań oficjalnych i półoficjalnych sprzyjają integracji zespołu
  • umożliwienie pracownikom wpływania na zmiany w aranżacji przestrzeni zwiększa ich poczucie przynależności do miejsca pracy i pomaga się z nim utożsamiać

wady

  • duża rotacja personelu pomiędzy stanowiskami pracy nie sprzyja zacieśnianiu więzi wśród zespołu
  • z uwagi na bardzo zróżnicowane uwarunkowania fizyczne i fizjonomiczne ludzi brak spersonalizowanych miejsc stałej pracy może charakteryzować się nieodpowiednią ergonomią
  • zbyt duża ilość stref i elementów wyposażenia o charakterze relaksacyjnym może wpłynąć negatywnie na koncentrację pracowników

Bibliografia

  • Hays, Kinnarps, Skanska, „Nie bój się Activity Based Working”, 2017
  • https://www.hbrp.pl/b/activity-based-working-czas-na-zmiany-w-miejscu-pracy/1CzNlYS3X?NO_COOKIES=1